Dưới thời nhà Lý, có một ông vua, nhân một hôm đi du ngoạn về miền núi xứ
Đoài, tự nhiên thấy ở sườn núi nứt ra một khe rộng, rồi từ trong đi ra hai người
to lớn lạ thường, mỗi người vác trên vai một phiến đá tảng như cái bồ, coi bộ
không có tý gì là mệt nhọc.
Lấy làm lạ quá, ông vua cho gọi hai người đến hỏi: - “Các ngươi quê ở đâu
ta?”. Họ đáp: - “Chúng tôi là hai anh em sinh đôi ở trên núi này”. - “Các ngươi
có tài nghề gì chăng?” - “Chúng tôi chỉ giỏi môn vật!”. Nhà vua bèn đưa họ về
kinh thành cho tỷ thí với các đô vật khỏe nhất của mình. Nhưng không có một
tay nào trụ nổi họ. Hễ ai sơ hở để cho họ mó phải một chỗ nào ở trên người là y
như chỗ ấy không gãy xương cũng nát thịt. Nhiều người thấy run sợ lảng tránh,
không dám đọ sức.
Nhà vua rất kính phục và mừng rỡ, cho họ làm thị vệ, lúc nào cũng bắt hầu
bên mình. Người ta gọi là Đô Nghê và Đô Voi. Họ không quen mặc phẩm phục
của triều đình; dù trời nóng hay lạnh, lúc nào cũng trần mình đóng khố như lúc
họ mới về triều. Nhà vua cũng không thể bắt buộc họ được. Nhiều lúc vua đi về
các hành cung ở địa phương sai họ canh cửa. Hai ông đứng canh luôn mười mấy
ngày giữa mưa nắng gió sương mà không mệt mỏi, không đau ốm. Bởi thế người
ta cũng gọi là hai ông tướng Đá Rãi. Thường thường vào những ngày hội ở triều
đình, họ vật nhau và múa nhảy cho người bốn phương thưởng ngoạn.
Trong những năm chinh chiến, hai ông lập được nhiều công trạng. Giữa chiến
trận, hai ông đóng khố bao, đầu đội mũ lưỡi búa, mỗi tay cầm một cây roi xông
vào giữa đám thiên binh vạn mã như vào chỗ không người. Bởi vì gươm giáo
chém vào mình họ chỉ quằn lại chứ thịt da không hề xây xát. Nhà vua phong cho
họ làm tướng và yêu mến vô cùng.
Thấy điều trái tai gai mắt, hai ông tướng Đá Rãi thường nói thẳng không kiêng
nể ai cả. Bởi vậy trong triều có nhiều người kính phục nhưng cũng có nhiều kẻ
ghen ghét.
Buổi ấy nhà vua rất sùng đạo Thích Ca. Những công trình đúc chuông tô
tượng làm chùa mỗi ngày một nhiều. Theo lệnh vua, giữa kinh đô bắt đầu dựng
lên một cái tháp đồ sộ có thể đứng trên tháp nhìn thấy khắp bốn phía ngoài
thành. Có hàng ngàn người phải bỏ nhà đến đấy phục dịch. Hai ông tướng Đá
Rãi một hôm đi qua đó thấy mọi người xúm nhau lại khiêng một cây cột lớn lên
tường cao. Không may nửa chừng dây đứt, cây cột rơi xuống nghiến nát mấy người. Hai ông bước tới, cùng một lúc nhấc bổng cây cột lên, vứt đi chỗ khác và
than thở:
- Phật chỉ làm chết dân!
Không ngờ câu nói đó vô tình lọt vào tai một tên nịnh thần. Hắn vốn căm ghét
hai ông từ lâu. Hắn về kể chuyện cho vua biết và nói thêm: - Thần thấy hai tên đô vật ấy ngày càng lộng quyền. Sự lộng quyền sẽ dẫn tới
sự thoán nghịch. Nếu không sớm trừ đi ắt về sau sẽ có họa lớn.
Thế là qua hôm sau, hai ông bị đưa ra pháp trường. Nhưng đao phủ chém chặt
băm vằm thế nào cũng không thể nào làm họ chết được. Người ta lại cho bốn
ngựa phanh thây, nhưng ngựa không chạy nổi. Cho là thần linh, ai nấy đều lắc
đầu lè lưỡi, sợ xanh cả mắt. Mãi về sau có một tên hung đồ, tay chân của viên
nịnh thần, hiến một kế là vót một thanh nứa lấy đằng cứa thật sắc, rồi tống
ngược từ hậu môn đến mồm.
Viên nịnh thần nghe theo, quả nhiên hai ông chết thật, nhưng hai ông còn lớn
tiếng chửi rủa bọn tham quan ô lại trong triều cho đến lúc tắt thở. [1]
Theo lời kể của người Bắc-ninh, Hưng-yên. Đoạn cuối có người kể: việc dùng nứa giết hai
ông Đá Rãi là do hai ông chỉ cho chúng, chứ không phải do tên hung đó bày mưu. ↩︎