Ở làng Tiên-châu bây giờ thuộc về tỉnh Hưng-yên, ngày trước có một anh học
trò họ Lê. Người anh to cao, ăn khỏe như hổ, bởi thế người ta gọi là Như Hổ.
Cha mẹ anh nhà nghèo nhưng cũng cố gắng nuôi con ăn học. Từ lúc Hổ biết làm
văn bài, mỗi bữa cha mẹ cho ăn một nổi bảy cơm. Nhưng chỉ được nửa năm
trong nhà hết veo cả gạo, phải cho anh chàng đi gửi rể.
Nhà ông nhạc Hổ là một ông nhà giàu ở làng Thiện-phiến. Khi rể mới đến cho
ăn mỗi bữa một nồi năm, nhưng vẫn thấy Hổ ăn rồi lại nằm khểnh không chịu
học hành gì cả. Một hôm ông nhạc đến tìm ông thân sinh ra Hổ hỏi: - “Ông bảo
con ông là người chăm học làm sao từ khi nó đến nhà tôi, chẳng thấy nó học một
tiếng nào?”. Cha Hổ hỏi lại: - “Mỗi bữa ông cho cháu ăn bao nhiêu?” - “Một nồi
năm” - “Thế thì cháu không học là phải. Nhà tôi dẫu túng kiết cũng phải cho
cháu ăn một nồi bảy”.
Từ đó cha vợ bảo thổi cho anh chàng một bữa một nồi bảy, mới thấy Hổ cầm
sách học được một hai tiếng. Người mẹ vợ thấy vậy tỏ ý không bằng lòng. Một
hôm bà phàn nàn với chồng:
- Lấy vợ kén tông, lấy chồng kén giống, ông chọn phải đồ ăn hại, chả làm nên
được tích sự gì cả.
Chồng đáp: - Nó có sức ăn hơn người chắc có tài hơn người. Đừng lo!
- Nếu thế thì chúng ta có mấy mẫu ruộng hoang, thử bảo nó ra đấy vỡ xem có
làm nổi hay không thì biết.
Người cha vợ liền bảo Hổ vỡ ruộng giúp. Hổ nhận ngay, nói rằng: - Được, ngày mai cứ nấu cơm cho ăn, con sẽ xin làm chu tất.
Qua ngày mai, ăn xong, Hổ cầm con dao lớn ra đầu làng ngồi dưới gốc đa.
Nhân có gió mát chàng thiu thiu ngủ và làm luôn một giấc ngon lành. Đến khi
mẹ vợ đi chợ về qua thấy Hổ vẫn còn ngáy rống dưới bóng cây, tất tả chạy về
bảo chồng: - Ông còn thổi nhiều cơm cho nó ăn nữa thôi!.. Ông ra mà xem nó vỡ ruộng
dưới gốc đa kia kìa. Thật là đồ ăn hại đái nát!
Không ngờ khi bà mẹ vợ gặp Hổ, chính là lúc Hổ sắp tỉnh giấc. Anh chàng
vươn vai rồi cầm dao xuống ruộng, chỉ một buổi phát luôn ba mẫu cỏ. Hổ phát
nhanh đến nỗi cá chạy không kịp, chết trôi nổi đầy đồng, bắt không biết bao
nhiêu mà kể. Đến khi cha mẹ vợ ra ruộng thăm, thì ruộng cỏ đã phát xong lại được thêm mấy thùng cá. Họ mới biết chàng rể nhà mình là người có tài, tấm tắc
khen ngợi.
Khi lúa chiêm đã chín vàng, người mẹ vợ bảo Hổ đi mượn lấy hai mươi công
gặt. Anh chàng bỏ đi chơi đâu một lúc lâu rồi về cho biết là không mượn được
một người nào cả. Nhưng lúc bấy giờ đã thổi xong một nồi ba mươi cơm, chỉ
còn đợi thợ gặt đến ăn. Hổ bảo: - “Họ không chịu đến gặt, âu là con xin cố sức
giúp thầy mẹ”. Thế là Hổ ngồi một mình tỳ tỳ chén hết cả một bung lớn tướng
cơm. Thấy mẹ vợ có ý không bằng lòng, anh chàng thưa: - “Mấy mẫu lúa ấy cứ
để mặc con gặt và gánh chỉ trong một ngày là xong hết”. Nói đoạn Hổ cầm dao
chặt tre chẻ lạt mang đi. Hổ gặt độ nửa ngày là xong hai mẫu lúa, thế rồi bó tất
cả lại thành bốn năm gánh lớn tướng lần lượt quẩy về. Và chỉ đến chập tối là
xong tất. Từ đó người mẹ vợ mến phục con rể, cho Hổ ăn đầy đủ để chàng an
tâm học tập.
Hổ học đến đâu nhớ đến đấy, không bao lâu thi đậu ông nghè.
Trong thời gian đi thi Hổ đánh bạn với một anh chàng cũng nổi tiếng ăn khỏe
tên là Nguyễn Thanh, người trong xứ Thanh. Khi chia tay, mời bạn đến nhà, Hổ
hỏi bỡn: - Nhà bác có đủ cho tôi ăn một tháng không?
Nguyễn Thanh trả lời: - Bác đừng lo. Cứ đến chơi, thế nào cũng đủ.
Sau đó ít lâu, Hổ cùng một người đầy tớ hẹn đến chơi nhà Nguyễn Thanh. Bấy
giờ ông Thanh đi vắng, Hổ bảo vợ bạn: - Ông nhà ta có hẹn tôi đến chơi. Nay tôi có việc qua đây, thầy tớ độ ba mươi
người, nhờ bác biện cho một bữa.
Vợ ông Thanh lập tức bảo người nhà thổi một nồi 50 cơm và mổ một con lợn
to làm thành sáu mâm cỗ bưng lên. Trước mặt người đàn bà, Hổ sai người hầu
làm bộ lăng xăng vờ ra gọi tất cả đầy tớ vào ăn. Nhưng cuối cùng chỉ một thầy
một tớ ngồi chén tỳ tỳ hết mâm này đến mâm kia. Xong đâu đó, Hổ cáo từ ra về.
Hôm sau, ông Thanh trở về nhà, người vợ kể lại chuyện cho biết, ông Thanh
nói: - Thôi đích là Lê Như Hổ rồi!
Năm sau, một mình ông Thanh tìm đến chơi nhà Hổ, Hổ sai mổ hai con lợn và
bốn mâm xôi làm cỗ đãi khách. Người nhà bưng cho chủ và khách mỗi người
một con lợn và một mâm xôi. Còn Hổ ngốn hết phần ăn của mình rồi lại ăn trèo
sang mâm của bạn. Nguyễn Thanh cả sợ nói: - Sức ăn của bác thật là như hổ. Cơ nghiệp nhà tôi giàu lắm cũng chỉ thết quan
bác được mươi bữa mà thôi!
Về sau, Lê Như Hổ làm quan to trong triều. Một lần vâng lệnh vua đi sứ
Trung-quốc, Hổ đưa theo một người hàng thịt có tài biện bác để theo hầu. Khi sứ
bộ đến kinh đô, vua Trung-quốc nghe tiếng sứ giả nước Nam là người ăn khỏe
khác thường, mới sai dọn yến để xem thử thế nào. Vua bảo đặc biệt sai dọn 18
mâm cỗ đặt lên 18 tầng cao. Cỗ ở tầng thứ 18, vua sai đầu bếp giỏi lấy đầu cá
làm thành một cái đầu trông như thật để dọa sứ giả. Đoạn sai mời riêng Hổ vào
ăn, Hổ đập bụng ăn hết cỗ tầng dưới rồi trèo lên ăn cỗ tầng trên, liên tiếp một
mạch không nghỉ. Ăn đến cỗ ở tầng thứ 18, Hổ thấy cái đầu người, nhìn qua biết
là cái đầu cá, liền cầm đầu đũa móc con mắt giơ lên cho mọi người xem rồi bảo
người hầu: - Ta xưa nay chưa biết mùi thịt người là thế nào, nay được hoàng đế cho ăn
đầu người phương Bắc thật là quý. Vậy hãy đem dao lại đây cho ta.
Mọi người đứng dưới đều bịt mắt không dám trông lên. Việc đến tai vua, vua
rất kính phục, nhưng cho câu nói của Hổ xúc phạm đến quốc thể, mới sai người
hầu bưng đầu đi. Rồi vua sai lấy sơn gắn mắt Hổ lại, giữ riêng ở một nơi. Ba
hôm sau, vua sai dắt Hổ đi khắp mọi nẻo trong hoàng thành rồi lại dắt trở về chỗ
ăn yến cũ, hỏi: - “Chỗ này là chỗ nào?”. Hổ đáp: - “Đây là chỗ tôi ngồi ăn yến
hôm nọ”. Vua khen là người là có tài, bèn tha cho Hổ không phải gắn mắt nữa.
Bấy giờ Trung-quốc trời làm hạn hán suốt ba tháng không có lấy một giọt
mưa. Nhân có sứ giả các nước bốn phương đến chầu, vua mới hạ chiếu cho các
sứ thần làm lễ cầu đảo. Ai cầu được ứng nghiệm sẽ được phong tước và trọng
thưởng. Hổ nhờ người hàng thịt xem tượng trời biết là còn lâu mới mưa, nên tâu
rằng: - “Nước chúng tôi là nước bé, xin để sứ giả các nước lớn cầu đảo trước đi
đã”. Vua y theo. Sứ giả các nước lần lượt vào làm lễ đều chả ăn thua gì. Đến
lượt sứ giả Việt-nam, Hổ tâu vua rằng: - “Trong sứ bộ chúng tôi có một người có
phép hô phong hoán vũ. Nếu bệ hạ muốn dùng xin để gọi vào”. Vua lập tức cho
đi gọi. Hổ đưa người hàng thịt đến cho vua. Người hàng thịt thấy trời chưa có
dấu hiệu gì tỏ ra sắp có mưa nên lúc đến nơi, tâu vua: - “Xin bệ hạ cho xây một
cái đài cao 10 trượng: trên đó phải sắm đủ lễ vật cần thiết. Thần sẽ chọn ngày tốt
để trai giới lên đàn rồi gọi mưa đến”. Công việc cứ dềnh dàng mãi cho đến lúc rễ
si và cỏ gà đều đâm nõn trắng, họ mới tâu vua xin bắt đầu làm lễ. Cúng ngày
hôm trước thì hôm sau trời liền đổ mưa suốt hai ngày đêm. Người Trung-quốc từ
vua chí dân đều mừng rỡ, khen sứ giả Việt-nam có bụng chân thành làm cảm
động đươc trời đất. Vua Trung-quốc bèn phong cho người hàng thịt làm “Lưỡng
quốc quốc sư” còn Hổ thì phong làm “Lưỡng quốc thượng thư”.
Thấy Hổ có tài, vua Trung-quốc lưu lại bắt dạy hoàng tử. Hổ tuy muốn về lắm
nhưng không thể chối được, bất đắc dĩ phải ở lại dạy học. Theo phép dạy của Hổ thì “trước học lễ, sau mới học văn”. Hễ hoàng tử hơi có tí lỗi là Hổ cầm roi vụt
ngay vào đít. Hoàng hậu thương con hay phải đòn, mới xin vua chọn một ông
thầy khác. Vì thế Hổ ta được trở về nước. Lúc hai thầy trò Hổ về, vua Việt-nam
cho là họ có công lao, phong thưởng rất hậu. Khi Hổ chết, vua Trung-quốc sai
sứ sang điếu và ban cho một cái áo quan bằng đồng. [1]
Theo Vũ Phương Đế. Công dư tiệp ký ↩︎